Groeipijn of blessure

Een speler van dertien of veertien wijst naar een bult net onder zijn knieschijf en zegt dat het pijn doet bij traplopen en na de training. Op het veld valt het mee, na afloop niet.

Dat is bijna altijd hetzelfde ding, en het heeft een naam: Osgood-Schlatter. Het is geen blessure in de zin die de meeste mensen bedoelen, en het is ook geen reden om te stoppen met voetballen. Maar de standaardreactie, twee weken rust, is wel het slechtste van de opties.

Wat er gebeurt

De grote quadricepspees hecht net onder de knie aan het scheenbeen aan, op een stuk bot dat bij een groeiend kind nog niet vast is. Bij elke sprint, elke landing en elk schot trekt die pees aan dat punt.

Tijdens de groeispurt komen twee dingen samen. De quadriceps wordt strakker omdat het bot sneller is gegroeid dan de spier, en het aanhechtingspunt is op dat moment het zwakste deel van de hele keten. Het gevolg is een geprikkelde aanhechting, en na verloop van tijd een bult die zichtbaar en gevoelig is.

Die bult verdwijnt meestal niet meer. De pijn wel, en dat is het deel dat ertoe doet.

Waarom rust alleen niet werkt

Rust neemt de pijn weg. Zodra de belasting terugkomt, komt de pijn ook terug, want er is niets veranderd aan de reden waarom het pijn deed.

De pees is niet beschadigd door te veel te doen. Hij is geprikkeld doordat hij te veel moest opvangen in verhouding tot wat hij aankon. Twee weken niets doen verlaagt wat hij aankan, en verandert niets aan wat er daarna van hem gevraagd wordt.

Wat wel werkt is de belasting tijdelijk terugbrengen tot onder de grens waar het pijn doet, en tegelijk die grens omhoog werken. Rustig en zwaar genoeg om iets te betekenen, langzaam opgebouwd, en zonder de sprong en het schot in de eerste weken.

De grens die je kunt gebruiken

Je hebt geen scan nodig om te weten of het goed gaat. Gebruik de pijn zelf, met een simpele regel die op elke leeftijd werkt.

Pijn tijdens de activiteit tot ongeveer een vier op tien is acceptabel, mits die pijn binnen vierentwintig uur weer terug is op het oude niveau. Loopt het daarboven, of is het de volgende ochtend erger dan de vorige, dan was het te veel en gaat er een stap af.

Dat klinkt slordig vergeleken met een protocol, maar het is precies wat een fysiotherapeut in de praktijk ook doet, en het heeft het voordeel dat de speler het zelf kan toepassen op een woensdagavond zonder dat iemand meekijkt.

Wat er wel in moet

Zwaar en langzaam werk voor de quadriceps, in een bereik waar het niet pijnlijk is. Split squats en gecontroleerde knieextensie, met een lange rustige beweging naar beneden. Dit is wat het aanhechtingspunt sterker maakt.

Werk aan de heup en de bilspieren. Een speler die vooral vanuit de knie afremt, zet meer op die pees dan een speler die dat vanuit de heup doet. Zie waar je begint met krachttraining voor de bewegingen zelf.

Beheer het totale volume. Een speler met knieklachten die bij twee teams traint en zaterdag speelt, gaat niet beter worden van oefeningen. Die gaat beter worden van een week met minder sprints erin.

Wanneer het iets anders is

De meeste knieklachten bij deze leeftijd zijn dit. Een paar dingen horen er niet bij, en die zijn de moeite van het uitsluiten waard.

Een knie die op slot gaat of echt blokkeert hoort er niet bij. Zwelling in het gewricht zelf, in plaats van gevoeligheid op de bult, hoort er niet bij. Pijn die 's nachts wakker maakt zonder dat er die dag iets bijzonders is gebeurd, hoort er niet bij. En pijn na een duidelijk moment, een klap of een verdraaiing, is een ander verhaal en hoort bij iemand die ernaar kan kijken.

In die gevallen is dit geen groeipijn en is een fysiotherapeut of een arts de juiste volgende stap. Ik ben fysiektrainer en geen medicus, en dat onderscheid is hier het belangrijkste dat ik kan zeggen.

Wat je tegen de speler zegt

Dit is het deel dat het vaakst wordt overgeslagen, en het is niet het minst belangrijke.

Een dertienjarige die hoort dat hij een blessure heeft, gaat daarnaar handelen. Een dertienjarige die hoort dat zijn bot sneller is gegroeid dan zijn spieren, dat het overgaat, en dat hij intussen kan blijven spelen zolang hij onder een bepaalde grens blijft, gaat daar heel anders mee om.

Allebei is waar. Alleen levert de tweede versie een speler op die over een jaar nog voetbalt.

Kort samengevat

• Pijn op de bult onder de knieschijf bij een groeiende speler is vrijwel altijd Osgood-Schlatter.
• Rust haalt de pijn weg en verandert niets. De klacht komt terug zodra de belasting terugkomt.
• Werk onder de pijngrens, met zwaar en langzaam quadricepswerk, en bouw de grens omhoog.
• Vier op tien tijdens, en de volgende ochtend niet erger. Dat is de hele regel.
• Op slot gaan, zwelling in het gewricht, of pijn na een klap horen er niet bij. Dan door naar een arts.

De gratis gids heeft de opbouw voor knieën en landen die hier onder valt.